حسين مير حيدر

374

معارف گياهى ( فارسى )

خواص - كاربرد در هند از آمله به عنوان مبرّد و خنك‌كننده و مدّر و مليّن مزاج استفاده مىشود . آمله خشك براى قطع خونريزى و بند آوردن اسهال و ديسانترى مفيد است و همراه با املاح آهن براى كم‌خونى و يرقان و رفع سوءهاضمه نافع است . ليكور تخميرى كه از آمله تهيه مىشود ، براى يرقان و سوءهاضمه و تسكين سرفه مصرف مىشود . از شربت آمله مخلوط با آب ليموترش براى قطع اسهال خونى مزمن باسيلى « 1 » استفاده مىشود . اگر ميوهء تازهء آن شكاف داده شود ، عصاره‌اى كه از آن خارج مىشود براى رفع التهاب چشم مصرف مىشود و از دانهء آن براى معالجهء آسم و برونشيت و اختلالات صفراوى به كار مىبرند . در برمه از عصارهء ميوه به عنوان مليّن استفاده مىشود و براى معالجهء التهاب چشم كاربرد دارد . پوست درخت و ريشهء درخت قابض است [ راجر ] . در جنوب چين از ريشهء درختچهء آمله به عنوان مبرّد ، خنك‌كننده و تصفيه‌كنندهء خون مصرف مىكنند [ هاو ] . از برگهاى آن به طور جوشانده براى كاهش تب تجويز مىشود [ بركيل و هانيف و بركيل ] . مهمترين قسمت درختچه به عنوان دارو ، ميوهء آن يعنى آمله است . در هندوچين آمله به عنوان داروى قابض براى قطع اسهال [ فوكود ] خورده مىشود و از عصارهء ميوه براى معالجهء كوليك و ساير بيمارىهاى پشت و كمر استفاده مىكنند [ دورنس ] . در اندونزى جوشاندهء آمله خشك را براى قطع اسهال خونى و ساير انواع خونرويها مىخورند و گوشت له‌شدهء آمله را براى رفع سردرد و سرگيجى كه ناشى از تب با حرارت زياد باشد ، روى سر پهن مىكنند [ هين ] . آمله از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى سرد و خشك است و آمله پرورده كمتر سرد است و در مورد خواص آن معتقدند كه قابض و مقوى است و براى ازدياد حافظه و حدت ذهن و تفريح قلب مفيد است . اشخاص سردمزاج براى تعديل سردى آن بهتر است با عسل يا دارچين يا مصطكى بخورند ولى براى اشخاص گرم‌مزاج تعديل آن ضرورتى ندارد و به تنهايى آثار نيكوى آن را ظاهر مىسازد . روش پرورده كردن آمله در قسمت اول اين بخش ذكر شده است و آمله پرورده نوع تعديل شدهء آن است .

--> ( 1 ) . Bacillary dysentery